Eisímse, Patricia Ryan, Uachtarán na Cúirte Cuarda, leis seo an Treoir Chleachtais seo a leanas de bhun alt 22(17) agus 22(18) d’Acht na gCúirteanna (Forálacha Forlíontacha), 1961 (arna chur isteach le halt 112 d’Acht na gCúirteanna agus an Dlí Shibhialta (Forálacha Ilghnéitheacha), 2023).
Cuspóir na Treorach Cleachtais seo
1. Bunaítear leis an Treoir Chleachtais seo creat soiléir comhsheasmhach chun dlíthíocht atriallach nó shrathach a bhainistiú sa Chúirt Chuarda, lena n-áirítear Ordú Srianta Dlíthíochta (‘LRO’) a úsáid, ar a dtugtar ordú Isaac Wunder go minic, lena gceanglaítear ar dhlíthí cead a fháil ón gCúirt sula n-eisítear imeachtaí breise de chineál sonraithe.
2. Shoiléirigh an Chúirt Uachtarach in M v M [2026] IESC 2 go bhfuil dlínse ag an gCúirt Chuarda, atá bunaithe ar phrionsabal bunreachtúil agus ar chumhacht na Cúirte a próiseas féin a chosaint, chun dlíthíocht atriallach nó mhí-úsáideach a shrianadh in imthosca iomchuí agus comhréireacha.
3. I bhfianaise an tsoiléirithe bhreithiúnaigh seo, leagtar amach sa Treoir Chleachtais seo anois na nósanna imeachta, na critéir agus na foirmeacha oird is infheidhme maidir le dlíthíocht atriallach laistigh den Chúirt Chuarda.
Raon feidhme agus Éifeacht Ordaithe Srianta Dlíthíochta Cúirte Cuarda
4. Féadfaidh LRO arna dhéanamh faoin Treoir Chleachtais seo srian a chur le tosú nó leanúint d’imeachtaí os comhair na Cúirte Cuarda, agus oibreoidh sé in personam chun a cheangal ar an dlíthí lena mbaineann cead a fháil sula dtionscnaítear imeachtaí in aon chuaird, ar choinníoll go n-eascraíonn an t-ordú as imeachtaí atá laistigh de dhlínse na Cúirte go cuí. Ní mór do LRO a bheith teoranta do shrian a chur le heisiúint imeachtaí i gcoinne an pháirtí nó na bpáirtithe a bhfuil baint acu leis na himeachtaí ina ndéantar LRO agus a bheith teoranta do shaincheisteanna a bhaineann le hábhar na n-imeachtaí sin. Féach alt 154 de bhreithiúnas Dunne J in M v M [2026] IESC 2.
5. Ní chuirfidh ordú den sórt sin srian le himeachtaí sa Chúirt Dúiche (ach amháin i gcás ina ndéileálfar le LRO Cúirte Dúiche ar achomharc), san Ard-Chúirt, sa Chúirt Achomhairc nó sa Chúirt Uachtarach.
6. Féadfaidh LRO ceanglas a fhorchur chun cead a lorg sula n-eiseoidh sé imeachtaí breise de chineál sainithe.
7. Féadfar LRO a chur in oiriúint do na nithe seo a leanas:
i. Imeachtaí sonracha i gcoinne duine/daoine ainmnithe;
ii. Ábhar sonrach;
iii. Tréimhse shainithe;
iv. Cineálacha áirithe iarratas.
Iarratais ar Ordú Srianta Dlíthíochta
8. I gcás ina lorgóidh páirtí sna himeachtaí LRO i gcoinne páirtí eile sna himeachtaí sin, déanfar an t-iarratas trí fhógra foriarratais agus trí mhionnscríbhinn forais, ina sonrófar:
(a) Go beacht cineál na n-imeachtaí a n-iarrtar cead ina leith;
(b) An fad a bheidh an t-ordú á lorg;
(c) Na forais a bhfuil iarratas ar fhaoiseamh á lorg ina leith;
(d) An fhianaise go léir a thacaíonn leis an iarratas.
9. Taispeánfar sa mhionnscríbhinn forais aon ábhair ar a mbeidh an t-iarratasóir ag seasamh.
10. Déanfar an foriarratas agus na doiciméid tacaíochta go léir a sheirbheáil ar an bhfreagróir ar an bhforiarratas, agus beidh an deis acu freagra a thabhairt trí mhionnscríbhinn agus éisteacht a fháil ar an bhforiarratas.
11. Le linn do pháirtí iarratas a éisteacht chun LRO a dheonú, féadfaidh an Chúirt, uaithi féin, faoiseamh a shainaithint seachas an faoiseamh a iarrtar san fhógra foriarratais. Ní mór don Chúirt an faoiseamh modhnaithe don pháirtí is ábhar don iarratas ar an LRO beartaithe agus do na páirtithe eile sna himeachtaí a shainaithint. Ní mór deis a thabhairt do gach páirtí éisteacht a fháil maidir leis an bhfaoiseamh modhnaithe beartaithe, lena n-áirítear trí mhionnscríbhinn i gcás ina measann an breitheamh gur gá agus gur cuí sin. Is faoi rogha an bhreithimh a bheidh sé éisteacht an iarratais ar bhreithniú an fhaoisimh mhodhnaithe bheartaithe a chur ar atráth, agus ní mór an rogha sin a fheidhmiú go cothrom i bhfianaise imthosca an cháis.
Orduithe Srianta Dlíthíochta Déanta as Foriarratas na Cúirte féin
12. I gcomhréir leis na cumhachtaí arna sainaithint ag an gCúirt Uachtarach in M v M [2026] IESC 2, féadfaidh an Chúirt Chuarda, le linn imeachtaí atá os a comhair i gceart nó ar a dtabhairt chun críche, breithniú a dhéanamh ar LRO a dhéanamh uaithi féin, i gcás inar gá chun mí-úsáid próisis a chosc.
13. Más rud é, le linn aon iarratas nó imeachtaí a chinneadh, go measann an Chúirt uaithi féin go bhféadfadh LRO a bheith iomchuí, déanfaidh an Chúirt an méid seo a leanas:
(a) Sainaithin go soiléir don pháirtí lena mbaineann cineál an ordaithe atá beartaithe;
(b) Sainaithin an t-ábhar ar a bhfuiltear ag brath;
(c) Deis a thabhairt don pháirtí sin agus do gach páirtí eile éisteacht a fháil, lena n-áirítear trí mhionnscríbhinn má mheasann an Chúirt gur gá agus gur cuí sin.
14. Ach amháin in imthosca eisceachtúla, níor cheart don Chúirt LRO a dhéanamh gan rabhadh a thabhairt ar dtús don pháirtí a d’fhéadfadh a bheith ina ábhar don LRO go bhfuil ordú den sórt sin á bhreithniú agus lena sainaithnítear an t-iompar ar a bhfuiltear ag brath.
15. Féadfaidh an Chúirt, más cuí, an t-ábhar a chur ar atráth chun deis a thabhairt do gach páirtí éisteacht a fháil ar an ordú beartaithe, lena n-áirítear trí mhionnscríbhinn i gcás ina measfaidh an breitheamh gur gá agus gur cuí sin.
Iarratais ar Chead chun Imeachtaí a Eisiúint sa chás go bhfuil LRO i bhfeidhm
16. I gcás ina bhféachann duine atá faoi réir LRO le himeachtaí a eisiúint de bhun théarmaí an ordaithe sin laistigh den chuaird iomchuí, déanfaidh sé nó sí iarratas i scríbhinn ar chead chun déanamh amhlaidh.
17. Déanfar an t-iarratas ar chead ex-parte chuig Uachtarán na Cúirte Cuarda.
18. Is éard a bheidh san iarratas:
a) Duillín ex-parte, stampáilte go cuí, ina leagtar amach an t-ordú/na horduithe atá á lorg agus ráiteas achomair ar na cúiseanna ar cheart don Chúirt cead a thabhairt don duine imeachtaí a thionscnamh de bhun théarmaí an LRO a bhfuil an duine faoina réir;
b) Cóip den LRO;
c) Mionnscríbhinn nó mionnscríbhinní a thacaíonn leis an iarratas agus iad stampáilte go cuí ina dtaispeántar an dréachtdoiciméad tionscnaimh atá an duine ag iarraidh a eisiúint agus ina soláthraítear fianaise lena léirítear:
i. Cineál bona fide an éilimh atá beartaithe;
ii. Nach bhfuil an t-éileamh atriallach;
iii. Go bhféadfadh dlíthí réasúnach a bheith ag súil le faoiseamh a fháil.
19. Ní mór na doiciméid dá dtagraítear in alt 18 a chomhdú le hOifigí Comhcheangailte Sibhialta Bhaile Átha Cliath agus a mharcáil: “Iarratas ar Chead LRO lena bhreithniú ag Uachtarán na Cúirte Cuarda”.
20. Nuair a chomhdaítear na doiciméid dá dtagraítear in alt 18 thuas mar a cheanglaítear faoin alt sin, cuirfidh Oifigí Comhcheangailte Sibhialta Bhaile Átha Cliath ar a súile d’Uachtarán na Cúirte Cuarda iad agus déanfaidh an tUachtarán breithniú tosaigh ar an iarratas ar chead a luaithe is indéanta. Féadfaidh an tUachtarán a chinneadh breitheamh eile den Chúirt Chuarda a ainmniú chun déileáil leis an iarratas.
An t-iarratas ar na páipéir a chinneadh más cuí
21. Féadfaidh Uachtarán na Cúirte Cuarda nó breitheamh eile a bheidh sannta chun déileáil leis an iarratas (“an breitheamh sannta”), má mheasann siad é a bheith iomchuí agus i gcomhréir le nósanna imeachta cothroma agus le leasanna an cheartais, an t-iarratas ar na páipéir arna gcomhdú ag an duine a bheidh ag lorg an cheada a chinneadh. Féadfaidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta a iarraidh ansin ar an Oifig Cúirte Cuarda iomchuí an cinneadh ar an iarratas a chur in iúl don duine atá ag lorg ceada agus cóip den ordú iomchuí a léiríonn an cinneadh sin a thabhairt don duine sin. Is i scríbhinn a thabharfar aon chinneadh den sórt sin agus foilseofar é ar shuíomh gréasáin na Seirbhíse Cúirteanna.
22. I gcás ina gcinnfidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta gan an t-iarratas a chinneadh ar bhonn na bpáipéar a chomhdaigh an duine atá ag lorg an cheada, féadfaidh an Chúirt a ordú don duine sin na páipéir a comhdaíodh a sheirbheáil ar an duine nó ar na daoine a ainmnítear sna himeachtaí atá beartaithe agus freagra a iarraidh (cibé acu trí mhionnscríbhinn nó trí chomhfhreagras nó ar shlí eile) ar an iarratas ar chead ón duine sin nó ó na daoine sin laistigh de cibé tréimhse agus ar cibé modh a ordóidh an Chúirt. Ba cheart freagra nó freagraí an duine sin nó na ndaoine sin a thabhairt don duine atá ag lorg an cheada agus ba cheart dóibh iad a chomhdú san Oifig Cúirte Cuarda ábhartha atá marcáilte “Freagra ar Iarratas ar Chead LRO” agus ba cheart iad a mharcáil lena mbreithniú ag Uachtarán na Cúirte Cuarda nó ag an mbreitheamh sannta, de réir mar is cuí.
23. Sna himthosca dá bhforáiltear in alt 22 thuas, féadfaidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta, má mheasann sé nó sí é a bheith iomchuí agus i gcomhréir le leasanna an cheartais, an t-iarratas a chinneadh ar bhonn na bpáipéar arna gcomhdú ag an duine a bhfuil an cead á lorg aige nó aici agus ar bhonn na freagartha ón duine nó ó na daoine a bhfuil cead á lorg ina choinne nó ina gcoinne chun na himeachtaí a eisiúint. Féadfaidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta a iarraidh ansin ar an Oifig Cúirte Cuarda ábhartha an cinneadh ar an iarratas a chur in iúl do na páirtithe agus cóip den ordú iomchuí a léiríonn an cinneadh a thabhairt dóibh. Is i scríbhinn a thabharfar aon chinneadh den sórt sin agus foilseofar é ar shuíomh gréasáin na Seirbhíse Cúirteanna.
An t-iarratas a chinneadh trí éisteacht más iomchuí
24. I gcás ina gcinnfidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta nach mbeadh sé iomchuí an t-iarratas a chinneadh ar na páipéir amháin, féadfaidh siad a ordú go n-éistfear an t-iarratas ar fhógra chuig an duine nó na daoine eile agus a iarraidh ar an Oifig Cúirte Cuarda ábhartha an duine atá ag lorg cead chun na páipéir dá dtagraítear in alt 18 thuas a sheirbheáil a chur ar an eolas faoin duine nó faoi na daoine a bhfuil cead á lorg ina choinne nó ina n-aghaidh chun na himeachtaí a eisiúint laistigh de cibé tréimhse agus ar cibé modh a ordófar. Sannfaidh an Chúirt dáta ar a ndéanfar an t-iarratas ar chead a liostú ar an gcéad ásc lena lua.
25. I gcás inar seirbheáladh na páipéir cheana féin ar an duine nó ar na daoine a bhfuil an cead á lorg ina choinne nó ina gcoinne chun na himeachtaí a eisiúint, ní bheidh aon ghá le seirbheáil bhreise ach amháin más mian leis an duine atá ag lorg ceada brath ar dhoiciméid bhreise nár seirbheáladh, agus sa chás sin ní mór doiciméid bhreise den sórt sin a sheirbheáil ceithre lá oibre soiléire ar a laghad roimh an dáta atá liostaithe le haghaidh lua. In aon chás, ní mór na páipéir a sheirbheáil ceithre lá oibre glan ar a laghad roimh an dáta atá liostaithe le haghaidh lua.
26. Ar an dáta atá liostaithe le haghaidh lua agus ar aon dáta nó dátaí ina dhiaidh sin, féadfaidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta cibé orduithe agus ordacháin bhreise a dhéanamh is gá agus is cuí chun cinneadh an iarratais a áirithiú ar bhealach atá cóir, gasta agus ar dóigh dó costais a íoslaghdú.
An tOrdú
27. Déanfar aon ordú a dhéanfar de bhun na Treorach Cleachtais seo a shainaithint go sainráite mar ‘Ordú Srianta Dlíthíochta’ nó, i bhfoirm ghiorraithe, mar ‘LRO’.
28. Tá foirm shamplach d'Ordú Srianta Dlíthíochta leagtha amach in Aguisín 1 a ghabhann leis an Treoir Chleachtais seo. Is mar threoir amháin a sholáthraítear an fhoirm shamplach agus féadfaidh an Chúirt í a oiriúnú de réir mar is cuí, ag féachaint d’imthosca an cháis agus don cheanglas go ndéanfaí aon ordú den sórt sin a chumadh go cúng, go comhréireach agus de réir nósanna imeachta cothroma.
Dáta Tosaithe
29. Tiocfaidh an Treoir Chleachtais seo i bhfeidhm ó 5ú Bealtaine 2026.
Patricia Ryan
Uachtarán na Cúirte Cuarda
AGUISÍN 1
Ordú lena gcuirtear srian ar Bn. A aon imeachtaí breise a thionscnamh sa Chúirt Chuarda i gcoinne Bn. B nó BB Teoranta maidir le haon ábhar a bhaineann leis an maoin ag [sonraigh seoladh], gan cead roimh ré ó Uachtarán na Cúirte Cuarda nó ó Bhreitheamh arna ainmniú ag Uachtarán na Cúirte Cuarda, cead den sórt sin a lorg trí iarratas i scríbhinn chuig Uachtarán na Cúirte Cuarda, [tabharfar fógra faoi aon iarratas den sórt sin don Uasal B agus BB Teoranta].
