Baile
As BéarlaAs Gaeilge
Cuardaigh le haghaidh Cliceáil chun Cuardach a dhéanamh
Ard-Chuardach
Leagan Inphriontáilte
Na Ranna go LéirTreoracha CleachtaisRialacha Cúirte Téarmaí & Suíonna
Dialann Dlí Oifigí & LéarscáileannaBreithiúnais & Cinntí

Incháilitheacht

Is féidir glaoch ar gach saoránach ocht mbliana déag d'aois nó os a chionn, agus a bhfuil a ainm ar chlár na toghthóirí Dála, i gcomhair seirbhís ghiúiré:

Daoine dícháilithe

» iad siúd atá páirteach in aon bhealach i riaradh ceartais. Clúdaíonn sé seo breithiúna, iarbhreithiúna, an tUachtarán, an Ard-Aighne, an Stiúrthóir Ionchúisimh Poiblí, baill de na Gardaí agus na fórsaí cosanta, oifigigh príosúin, pearsanra i ranna rialtais atá bainteach le cúrsaí ceartais nó na cúirteanna aturnaetha, oifigigh cúirte ar nós cláraitheoirí agus abhcóidí atá ag cleachtadh.

» Iad siúd a bhfuil nó a raibh galar meabhrach nó míchumas meabhrach orthu agus atá ina gcónaí in ospidéal nó in institiúid chomhchosúil eile nó a fhreastalaíonn ar liachleachtóir go rialta le haghaidh cóireála de dheasca na baile sin.

» Iad siúd a bhfuil éagumas chun léamh acu, nó a bhfuil mallachar marthanach orthu a fhágann nach féidir le réasúin leo dualgais giúróra a chomhlíonadh.

Dícháiliú

Tá na daoine seo a leanas dícháilithe ó sheirbhís ghiúiré:
» iad siúd atá ciontaithe i gcion tromchúiseach in Éirinn

» iad siúd a fuair téarma príosúnachta de chúig bliana nó níos mó riamh

» iad siúd a fuair téarma príosúnachta de thrí mhí nó níos mó le deich mbliana anuas agus gur chuir sé isteach aon chuid de phianbhreith phríosúnachta sin.

» daoine a bhfuil cónaí orthu in Éirinn nach saoránaigh de chuid na hÉireann.

Daoine a bhfuil sé de cheart acu a bheith saortha

Is féidir na daoine seo a leanas a shaoradh ó sheirbhís giúiré ó cheart:

daoine atá 65 bliana d'aois nó os a chionn,
baill ceachtar Teach Oireachtais (Parlaimint na hÉireann),
baill na Comhairle Stáit, an tArd-Reachtaire Cuntas agus Ciste,
Cléirigh Dháil Éireann agus Seanad Éireann,
duine in Ord Coisricthe,
ministir d'aon sainchreideamh nó pobal reiligiúnach,
baill de mhainistir agus clochair,
píolóta eitleáin,
scoláirí lánaimseartha,
máistrí báid agus
iad siúd a chuireann seirbhís pobail thábhachtach ar fáil lena n-áirítear dochtúirí, altraí, cnáimhsí, fiaclóirí, tréadlianna agus poitigéirí

na daoine seo a leanas má dhearbhaítear nach féidir le duine eile a bhfeidhm a chomhlíonadh agus nach féidir é a chur ar athló;

baill foirne de cheachtar Teach san Oireachtas,
ceannairí ranna rialtais,
státseirbhísigh,
príomh-oifigigh feidhmiúcháin agus fostaithe údaráis áitiúla,
boird sláinte agus údaráis cuain,
múinteoirí scoile agus léachtóirí ollscoile

iad siúd atá tar éis freastal ar ghiúiré taobh istigh den trí bliana seo caite nó a shaoraigh breitheamh ag deireadh tréimhse seirbhíse cheana iad ar feadh tréimhse nach bhfuil thart fós.

Ócáidí eile inar féidir leat a bheith saortha

Ar na hócáidí eile inar féidir leat a bheith saortha tá:
» is féidir leis an gCláraitheoir Contae nó le breitheamh na trialach tú a shaoradh má tá sé/sí sásta go bhfuil 'cúis réasúnta' ann chun é seo a dhéanamh

» ag deireadh 'triail fhíor-chruálach ', is féidir le breitheamh na trialach an giúiré a shaoradh ó sheirbhís giúiré ar feadh pé tréimhse a cheapann an breitheamh a bheith cuí.

Tá na rialacha maidir le cáilíocht agus dliteanas chun fónamh mar ghiúróir leagtha síos i gCuid II d'Acht na nGiúiréithe, 1976 (arna leasú leis An tAcht um an Dlí Sibhialta (Forálacha Ilghnéitheacha) 2008).

Cliseadh ar fhreastal agus cionta eile

Chruthaigh Acht na nGiúiréithe, 1976, na cionta seo a leanas a bhfuil fíneáil i gceist leo:

» gan freastal ar sheirbhís giúiré gan leithscéal réasúnach, nó gan a bheith ar fáil nuaira ghlaoitear ort chun freastal mar ghiúróir nó gan i bheith i gcruth seirbhís a thabhairt mar thoradh ar dheoch meisciúil nó drugaí

» uiríll bhréagacha a dhéanamh nó a chúisiú a bheith déanta ar do shon

» freastal ar ghiúiré agus fios agat go bhfuil tú neamh-inroghnaithe nó dícháilithe

» freagraí bréagacha nó míthreoracha a thabhairt don bhreitheamh atá i gceannas maidir le do cháilíocht i gcomhair seirbhís giúiré

» uiríll bhréagacha a dhéanamh nó cúisiú iad a bheith déanta ar son dhuine atá glaoite mar ghiúróir chun cabhrú leis/léi seirbhís giúiré a sheachaint.

Tá téacs iomlán na gcionta seo leagtha síos i gCuid V d'Acht na nGiúiréithe, 1976 (arna leasú le Part 6 Civil Law (Miscellaneous Provisions) Act 2008).