Baile
As BéarlaAs Gaeilge
Cuardaigh le haghaidh Cliceáil chun Cuardach a dhéanamh
Ard-Chuardach
Leagan Inphriontáilte
Na Ranna go LéirTreoracha CleachtaisRialacha Cúirte Téarmaí & Suíonna
Dialann Dlí Oifigí & LéarscáileannaBreithiúnais & Cinntí

Sa seomra cúirte

Míníonn an t-alt seo conas a reachtáltar triail choiriúil i seomra cúirte. Roghnaímid trialacha choiriúla mar is iondúil gur i gcomhair trialacha choiriúla a bhíonn giúróirí ag teastáil. Ní bhíonn gá leo i gcomhair formhór cásanna sibhialta.

Ar do chéad mhaidin sa chúirt, inseoidh an breitheamh duit faoi na rialacha agus na dualgais atá ag giúróirí.

Cé hiad na daoine i Seomra na Cúirte

Is iad seo a leanas na príomh-rannpháirtithe i bpróiseas trialach cúirte:

An breitheamh

Is é/í an breitheamh atá i gceannas sa seomra cúirte. Déanann sé/sí aon chinneadh is gá ar cheisteanna dlí agus tugann sé/sí aon chomhairle is gá don giúiré.

Na dlíodóirí

Is iondúil gur abhcóidí a chuireann an cás i láthair. Tá abhcóidí don ionchúiseamh don Stáit ann a thógann an cás (tugtar 'Abhcóide an ionchúisimh' orthu seo) agus abhcóidí don duine atá cúisithe (ar a dtugtar 'Abhcóidí don chosaint'). Faigheann na habhcóidí a gcuid treoracha ó aturnaetha.

An duine atá cúisithe

Suíonn an duine atá cúisithe sa chúirt. Is féidir leis/léi a bheith i gcoimeád nó amuigh ar bhannaí.

An cláraitheoir/cléireach na cúirte

Cuidíonn an cláraitheoir/cléireach na cúirte leis an mbreitheamh le ceisteanna riaracháin cosúil le glaoch ainmneacha ghiúróirí, cúram cháipéisí cúirte agus foilseáin, ag cur daoine faoi mhionn agus ag taifeadadh ainmneacha na bhfinnéithe agus an chinnidh sa chás.

An giúiré

I gcás coiriúil éisteann an giúiré leis an bhfianaise agus déanann siad cinneadh an bhfuil an té atá cúisithe ciontach nó neamhchiontach (féach dualgais atá ar ghiúróirí).

Baill den phobal

Is féidir le haon duine breathnú ar aon chás cúirte seachas má tá comhartha a deir 'in camera' ar dhoras an tseomra cúirte.

Cé hiad na daoine i Seomra Cúirte - cairt

Próiseas na trialach

Tús na trialach

» Léann an cláraitheoir amach liosta na gcionta a bhfuil an cosantóir tar éis pléadáil ciontach nó neamhchiontach ina dtaobh
» Déanann abhcóide na hionchúisimh ráiteas oscailte ag tabhairt imlíne an cháis agus ag míniú céard atá sé i gceist aige/aici a chruthú
» Is féidir le habhcóide na cosanta ráiteas oscailte a dhéanamh freisin

An t-ionchúiseamh

Tugtar cás an ionchúisimh ar dtús. Glaoitear finnéithe, tógann siad mionna an fhírinne a insint agus cuireann abhcóide an ionchúisimh ceisteanna orthu. Is féidir le habhcóide na cosanta croscheistiú a dhéanamh ar an bhfinné. Is í an aidhm atá le croscheistiú ná cruinneas na fianaise a thástáil nó béim a chur ar chuid ar leith de. Cé gur féidir leis an bpróiseas a bheith fadálach agus nach i gcónaí a bhíonn sé spéisiúil tá sé tábhachtach go n-éisteodh baill an ghiúiré go hairdeallach agus go ndéanfaidís aon cháipéisí, grianghraif agus ábhair eile a chuirtear os a gcomhair a scrúdú.

An chosaint

Nuair a bhíonn an t-ionchúiseamh críochnaithe is féidir le habhcóide na cosanta glaoch ar fhinnéithe nó fianaise eile a chur i láthair. I dtriail choiriúil glactar leis go bhfuil an té a chúisítear neamhchiontach agus is féidir leo roghnú gan finnéithe a ghlaoch nó fianaise a thabhairt. Tá sé suas don ionchúiseamh a chruthú go bhfuil duine ciontach.

Fianaise

Ní mór do chinneadh an ghiúiré a bheith bunaithe go hiomlán ar an bhfianaise a cuireadh i láthair i rith na trialach. Mar sin, tá an fhianaise an-tábhachtach. Tá rialacha daingne ann faoi cén fianaise gur féidir a thabhairt agu s faoingcineál ceisteanna gur féidir a chur. Mar shampla, ní féidir go hiondúil fianaise a thabhairt faoi rud a dúirt duine nach bhfuil ina f(h)inné mar nach féidir an duine sin a cheistiú sa chúirt. Tugtar 'clostrácht' air seo.

Is féidir le habhcóide ar ceachtar taobh agóid a dhéanamh i gcoinne fianaise a thugtar. Déanann an breitheamh rialú ansin faoi an bhfuil an fianaise inghlactha, bunaithe ar an dlí.

Cuirtear ceist amanna ar an ngiúiré an seomra a fhágáil chomh fada agus a phléann an breitheamh agus na habhcóidí na pointí dlí seo. Cé go bhfuil an chuma air seo go dtógann sé go leor ama tá sé tábhachtach go gcosnaítear cearta gach páirtí agus nach gcloiseann an giúiré ach amháin fianaise atá cuí agus oiriúnach.

Aitheasc deiridh

Déanann an breitheamh achoimriú ar an gcás agus tugann sé/sí treoracha don ghiúiré. Míneoidh sé/sí feidhm an ghiúiré agus tabharfaidh sé/sí treoir don ghiúiré gan dul taobh amuigh den fhianaise a chuirtear i láthair sa chúirt agus neamhaird a thabhairt ar aon thuairiscí sna meáin. Tabharfaidh an breitheamh treoir don ghiúiré ar aon phointí dlí a thagann aníos. Mar shampla, is féidir leis/léi na coda dlíthiúil den chion dúnmharaithe a mhíniú chun gur féidir leis an ngiúiré a theacht ar chinneadh a fhreagraíonn don riail dlí sin.

Tá sé rí-thábhachtach go n-éisteann gach giúróir leis na treoracha seo go léir agus go dtuigeann sé/sí iad mar déanfaidh an breitheamh sainmhíniú ar an saincheist atá le socrú sa chás agus an dlí a bhaineann leis a mhíniú.

Fágann an giúiré an seomra cúirte chun cinneadh a dhéanamh.

Iarrfaidh an breitheamh ar an ngiúiré dul chuig seomra an ghiúiré chun cinneadh a dhéanamh. I rith na tréimhse seo ní féidir le giúróirí ach labhairt le giúróirí eile faoin gcás. Ní mór don phlé ar fad a bheith ar siúl i bpríobháideacht sheomra an ghiúiré agus nuair atá gach giúróir i láthair.