Baile
As BéarlaAs Gaeilge
Cuardaigh le haghaidh Cliceáil chun Cuardach a dhéanamh
Ard-Chuardach
Leagan Inphriontáilte
Na Ranna go LéirTreoracha CleachtaisRialacha Cúirte Téarmaí & Suíonna
Dialann Dlí Oifigí & LéarscáileannaBreithiúnais & Cinntí

An Chúirt Achomhairc

Breithiúna na Cúirte Achomhairc

Tá an Chúirt Achomhairc, a bunaíodh an 28 Deireadh Fómhair 2014, suite i sraith dlínse achomhairc idir an Ard-Chúirt agus an Chúirt Uachtarach.

Comhdhéanamh na cúirte

Tá an Chúirt Achomhairc comhdhéanta d’Uachtarán agus de naonúr gnáthbhreithiúna. Breithiúna de bhrí oifige de chuid na Cúirte Achomhairc iad Príomh-Bhreitheamh agus Uachtarán na hArd-Chúirte.

Féadfaidh an Chúirt suí i rannóga triúr breithiúna. Féadfaidh an tUachtarán ina aonar nó breitheamh eile ar ainmnigh an tUachtarán é roinnt iarratais idirbhreitheacha agus iarratais nós imeachta a éisteacht.

Dlínse na cúirte

Amhail i gcás na nUaschúirteanna eile, bronntar cuid de dhlínse na Cúirte Achomhairc leis an mBunreacht agus bronntar cuid eile di le reachtaíocht.

Achomhairc in imeachtaí sibhialta

Tá dlínse ag an gCúirt achomhairc in imeachtaí sibhialta ón Ard-Chúirt a éisteacht, ar achomhairc iad ar ghnách leis an gCúirt Uachtarach iad a éisteacht roimh an Tríú Leasú is Tríocha ar an mBunreacht. Eisceachtaí iad na cásanna sin inar cheadaigh an Chúirt Uachtarach achomharc chuici tar éis í a shásamh go gcomhlíonann an t-achomharc an tairseach atá leagtha amach in Airteagal 34.5.4° den Bhunreacht (achomharc ‘Cliobóige’).

Is féidir leis an gCúirt achomhairc a éisteacht i gcásanna san Ard-Chúirt faoi cé acu is bunreachtúil nó nach bunreachtúil atá dlí. Foráiltear leis an mBunreacht nach bhféadfar aon dlíthe a rith lena sriantar dlínse na Cúirte Achomhairc chun déanamh amhlaidh.

Achomhairc in imeachtaí coiriúla

Faoin Acht um an gCúirt Achomhairc 2014, tugadh an dlínse achomhairc a d’fheidhmigh an Chúirt Achomhairc Choiriúil roimhe sin don Chúirt Achomhairc.

Is í an Chúirt Achomhairc a phléann anois le hachomhairc ó dhaoine a ciontaíodh ar díotáil sa Chúirt Chuarda, sa Phríomh-Chúirt Choiriúil nó sa Chúirt Choiriúil Speisialta. Is í an Chúirt Achomhairc freisin a phléann anois le hachomhairc in aghaidh dhéine na bpianbhreitheanna arna bhforchur ag na cúirteanna sin. Féadfaidh an Stiúrthóir Ionchúiseamh Poiblí achomharc in aghaidh pianbhreithe a dhéanamh chuig an gCúirt Achomhairc ar fhoras trócaire míchuí líomhnaithe faoi alt 2 den Acht um Cheartas Coiriúil, 1993. I gcás iomrall ceartais líomhnaithe, féadfar achomharc a chur isteach faoi alt 2 den Acht um Nós Imeachta Coiriúil, 1993.

Tugadh dlínse don Chúirt Achomhairc freisin chun achomhairc a dhéanann an Stiúrthóir Ionchúiseamh Poiblí ar cheist dlí a eascraíonn as trialacha coiriúla as ar tháinig éigiontú a éisteacht.

Achomhairc Armchúirteanna

Faoin Acht um an gCúirt Achomhairc 2014, tugadh an dlínse achomhairc a d’fheidhmigh Cúirt Achomhairc na nAmchúirteanna roimhe sin don Chúirt Achomhairc.  Fágann sé sin go bpléann an Chúirt Achomhairc anois le hachomhairc a dhéanann daoine a ciontaíodh le harmchúirt.

Tugtar breith ar an achomharc ar thaifead de na himeachtaí ag an armchúirt agus tá an chumhacht aici fianaise nua nó bhreise a éisteacht nó aon chúrsa le tuairisciú a tharchur chuig uachtarán nó abhcóide breithiúnais na harmchúirte. Más rud é go bhfuil an t-achomharc á dhéanamh in aghaidh na breithe agus na pianbhreithe, féadfaidh an chúirt an bhreith a dhearbhú nó a mhalartú go hiomlán nó go páirteach, triail nua a ordú nó an phianbhreith a athrú. Más rud é go bhfuil an t-achomharc teoranta don bhreith nó don phianbhreith, ní fhéadfaidh an chúirt ach plé leis an gcúrsa is ábhar don achomharc. Tá an chumhacht ag an gcúirt freisin breith nó pianbhreith (a bhí mar ábhar d’achomharc roimhe sin) a athbhreithniú sa chás go léiríonn fianaise nua go bhfuil iomrall ceartais i gceist.

Breith chríochnaitheach is ea breith na Cúirte Achomhairc mura gceadaítear an Chúirt Uachtarach achomharc faoi Airteagal 34.5.3 den Bhunreacht.

Cásanna sonraithe

Ceisteanna dlí a tharchuir an Chúirt Chuarda chuig an gCúirt Uachtarach lena mbreith (‘cás sonraithe’) roimhe sin, is féidir leis an gCúirt Achomhairc iad a bhreith anois.

Achomhairc arna n-aistriú ón gCúirt Uachtarach go dtí an Chúirt Achomhairc

Tar éis bhunú na Cúirte Achomhairc, thug an Príomh-Bhreitheamh ordú go ndéanfadh an Chúirt Achomhairc éisteacht agus breith ar achomhairc shonraithe ar feitheamh sa Chúirt Uachtarach a tionscnaíodh roimh lá an bhunaithe agus nár éisteadh go hiomlán ná go páirteach sa chúirt sin.