Baile
As BéarlaAs Gaeilge
Cuardaigh le haghaidh Cliceáil chun Cuardach a dhéanamh
Ard-Chuardach
Leagan Inphriontáilte
Na Ranna go LéirTreoracha CleachtaisRialacha Cúirte Téarmaí & Suíonna
Dialann Dlí Oifigí & LéarscáileannaBreithiúnais & Cinntí

Preaseisiúintí

15/10/2010: Teach Cúirte Chill Chainnigh

 

Beidh an Príomh-Bhreitheamh i láthair ag oscailt Theach na Cúirte a ndearnadh athchóiriú €17 air.

Beidh An Breitheamh Onórach John L Murray, Príomh-Bhreitheamh na hÉireann i láthair nuair a dhéanfaidh an tAire Dlí, Cirt agus Athchóirithe Dlí an tUasal Dermot Ahern T.D. Teach Cúirte Chill Chainnigh a oscailt go hoifigiúil.

 

Déanfar teach cúirte Chill Chainnigh a oscailt go hoifigiúil inniu, 15 Deireadh Fómhair. Foirgneamh tábhachtach stairiúil is ea é a bhfuil athchóiriú tuisceanach déanta air, agus bíodh is go bhfuil sé i gcroílár na seanchathrach tá gach áis úrscothach ann.

An seanfhoirgneamh

Foirgneamh scoite dhá stór ar airde tógtha os cionn íoslach ardaithe is ea Teach Cúirte Chill Chainnigh. Tá sé suite ar Sráid na Parlaiminte i gcroílár stairiúil na cathrach. Tógadh é os cionn iarsmaí caisleáin ón séú céad déag agus smachtlainne nó príosúin ón ochtú céad déag agus ionchorpraíodh na hiarsmaí san fhoirgneamh. Rinneadh teach cúirte de timpeall na bliana 1792 agus athchóiríodh arís é timpeall 1828. Cuireadh síneadh siar leis timpeall 1870. Tá dhá sheomra cúirte ann atá dhá stór ar airde agus a ndearnadh athchóiriú iomlán orthu timpeall 1980. Foirgneamh tábhachtach é ó thaobh oidhreacht ailtireachta na tíre. Rinneadh a lán de na hathruithe ar bhealach neamhthuisceanach, áfach, agus athraíodh iad san obair athchóirithe agus tógála a rinneadh le déanaí.

An obair agus na háiseanna

Rinneadh athchóiriú ar fhoirgneamh stairiúil an tí cúirte agus cuireadh síneadh 3,000 méadar cearnach leis. Tá sé sin nasctha leis an struchtúr a bhí ann roimhe le haitriam nua atá mar bhealach isteach nua don phobal. Coinníodh an seanbhealach isteach freisin. Tá cóiríocht nua agus cóiríocht feabhsaithe curtha ar fáil i gcomhair na ndaoine a bhíonn ag úsáid na cúirte. Tá dhá sheomra cúirte nua ann mar aon le dlísheomraí na mbreithiúna, seomraí comhairliúcháin i gcomhair cleachtóirí dlí, seomra tacaíochta na n-íospartach, áiseanna feabhsaithe i gcomhair giúróirí, cóiríocht i gcomhair oifigí na Cúirte Dúiche agus na Cúirte Cuarda agus cillíní ina gcoimeádfar príosúnaithe.

Dearadh

Ba é an cuspóir a bhí leis an dearadh agus an athchóiriú ná an foirgneamh stairiúil a athchóiriú ar bhealach tuisceanach agus síneadh ardcháilíochta comhaimseartha a chur leis a chuirfeadh cóiríocht bhreise ar fáil do lucht úsáidte na cúirte, agus a chinnteodh go mbeadh rochtain ag cách ar an bhfoirgneamh iomlán idir shean agus nua.

Ábhair

Úsáideadh ábhair marthanacha inbhuanaithe lena n-áirítear cloch, copar agus adhmad chun spásanna poiblí ardcháilíochta a chruthú laistigh agus lasmuigh den fhoirgneamh. Téann an foirgneamh nua agus an foirgneamh ársa go maith le chéile de bharr chomhréir na gcodanna, na hábhair a roghnaíodh agus cháilíocht an spáis a chruthaíodh.

Stair na láithreach

Tá daoine ag áitiú na láithreach seo le 800 bliain ar a laghad. Is iomaí dealramh a bhí ar an bhfoirgneamh agus tá sé in úsáid ag an bpobal le 500 bliain anuas. Rinneadh an chéad taifead don bhfoirgneamh in 1210 nuair a tugadh Caisleán de Grás air. Díoladh an caisleán le Banríon Shasana in 1566 agus ligeadh ar cíos é do Bhardas Chill Chainnigh lena úsáid mar phríosún. D’fholaigh na hoibreacha a rinneadh in 1752 agus in 1792 cibé méid a bhí fágtha den chaisleán agus cuireadh teach cúirte agus príosún nua leis an ollionad. Ba é an t-ailtire ó Chill Chainnigh, William Robertson, a chuir an aghaidh chlasaiceach ar an bhfoirgneamh in 1824 agus é ag iarradh dealramh aontaithe a chur air. Chruthaigh sé an halla iontrála Seoirseach laistiar de freisin. B’fhéidir go ndearna sé é trí halla amháin a dhéanamh de sheomraí éagsúla a bhí ann cheana. Rinne an t-údarás áitiúil athruithe eile sa chéad seo chaite. Ba é seomra na comhairle ar chúl an fhoirgnimh a bhfuil síleáil shainiúil líneáilte le hadhmad os a chionn an cheann ba shuntasaí díobh sin.

Fríotha seandálaíochta

Fuarthas mórchuid rudaí sa tochailt seandálaíochta ar chúl thí na cúirte in 2008, agus ba rudaí uathúla a bhain le Cill Chainnigh a lán acu. Fuarthas iarsmaí 30 duine adhlactha ann. Príosúnaithe ab ea an formhór acu ach d’fhéadfadh taisí duine amháin a bheith ann ó na meánaoiseanna. Ós rud é go síneann an láthair síos i dtreo Abhann na Feoire tá sé an-tais agus fuair na seandálaithe a lán rudaí a bhí caomhnaithe go maith mar bhréagán linbh, fhearsaidí adhmaid agus fiú slinnte adhmaid ó dhíonta meánaoiseacha a raibh fíorbheagán ar eolas fúthu roimhe seo. Lena chois sin ó ba láthair tais seandálaíochta a bhí ann fuarthas samplaí de shíolta agus de phailin a chuir ar chumas saineolaithe stair an fhásra agus an bhia ar an láthair a rianú ar feadh tréimhse míle bliain. Foinse mór eolais ab ea na poill bhréana.

Inrochtaineacht

Ba iad na staighrí fada lena gcéimeanna cloiche lasmuigh den fhoirgneamh an t-aon bhealach isteach i dteach na cúirte roimhe seo. Ós rud é gur san aitriam nua atá an príomhbhealach isteach anois agus ó tá ardaitheoirí ann is féidir le cách gach áit phoiblí agus ionad foirne a rochtain. Rinneadh na seomraí cúirte a athdhearadh chun go mbeidh rochtain orthu ag daoine a bhfuil deacrachtaí gluaiseachta acu - finnéithe, giúróirí agus cleachtóirí dlí nó baill an phobail. Tá na seomraí cúirte feistithe le lúba ionduchtúcháin i gcomhair daoine a bhfuil deacrachtaí éisteachta acu.

Ceannairí agus costas an tionscadail

Cuireadh an tionscadal i bhfeidhm thar ceann na Seirbhíse Cúirteanna. Ba iad ailtirí Oifig na nOibreacha Poiblí a threoraigh an dearadh agus cúnamh acu ó na hailtirí caomhnaithe Bluett O'Donoghue. Ba é Michael McNamara & Co. an príomhchonraitheoir. Cosnóidh an tógáil agus an feistiú go léir €17 milliún san iomlán.