Baile
As BéarlaAs Gaeilge
Cuardaigh le haghaidh Cliceáil chun Cuardach a dhéanamh
Ard-Chuardach
Leagan Inphriontáilte
Na Ranna go LéirTreoracha CleachtaisRialacha Cúirte Téarmaí & Suíonna
Dialann Dlí Oifigí & LéarscáileannaBreithiúnais & Cinntí

Cúirt: Uachtarach
Ábhar: Achomhairc
Catagóir: Sibhialta

SC16 - Seoladh imeachtaí insan Chúirt Uachtarach

(eisithe faoi alt 7(7) den Acht na gCúirteanna (Forálacha fíorlíontacha) 1961,
curtha isteach ag alt (a)(iv) d’alt 44 den Acht um an gCúirt Achomhairc 2014)

Ginearálta

1. Intreoir

(a) Sa treoir chleachtais seo:

Ciallaíonn "breitheamh bainistíochta cáis" an Príomh-Bhreitheamh nó Breitheamh na Cúirte Uachtaraí ainmnithe ag an bPríomh-Bhreitheamh faoi alt 7(6) d’Acht na gCúirteanna (Forálacha Forlíontacha) 1961, a cuireadh isteach le alt 44 den Acht um an gCúirt Achomhairc 2014;
Ciallaíonn "na Rialacha" Rialacha na nUaschúirteanna;
Ciallaíonn "an Chúirt" an Chúirt Uachtarach;
Is í "an Oifig" Oifig Chláraitheoir na Cúirte Uachtaraí;
Is é tagairt d’Fhoirm ná don Fhoirm mar atá uimhrithe i bhFoscríbhínn FF de na Rialacha;
is é tagairt d’Ordú 58 ná d’Ordú 58 de na Rialacha.

(b) Tá an treoir chleachtais seo eisithe maidir le hachomhairc agus iarratais ar chead achomharc a dhéanamh tosaithe de bhun an dlínse tabhartha don Chúirt ag leasuithe an Bhunreachta cuimsithe sa Triú Leasú is Tríocha an Bhunreachta, a chuaigh i bhfeidhm ar an 28ú Deireadh Fómhair, 2014.

(c) Cé go ndéantar tagairt d’fhorálacha sonraithe na Rialacha nuair a mheastar go bhfuil sé seo cuiditheach, ba chóir an treoir chleachtais seo a léamh i gcónasc leis na Rialacha go ginearálta, agus go háirithe na leasuithe d’Ordú 58 (Imeachtaí sa Chúirt Uachtarach) agus d’fhorálacha eile de na Rialacha ar fáil ag suíomh gréasáin na Seirbhíse Cúirteanna ag: www.courts.ie.

2. Riaradh imeachtaí go ginearálta

(a) Éilíonn Ordú 58 riail 2(1) iarratais, achomhairc agus cúrsaí eile ar fad roimh an Chúirt a bheith ullmhaithe d’éisteacht nó cinneadh ar shlí atá cóir, gasta agus dealraitheach costais na n-imeachtaí a íoslaghdú.

(b) Tá na páirtithe faoi oibligeád cinntiú go dtugtar na céimeanna ar fad sna himeachtaí roimh an Chúirt go gasta agus laistigh den am forordaithe ag na Rialacha agus an treoir chleachtais seo.

Iarratais ar Chead Achomharc a dhéanamh

3. Iarratais ar Chead Achomharc a dhéanamh

(1) Foirm iarratais ar chead achomarc a dhéanamh

(a) Cuireann an Chúirt iarratais ar chead achomharc a dhéanamh faoi chaibidil ag cuimsiú ar a laghad triúr breitheamh. De ghnáth socraítear iarratais ar na páipéir ach amháin má ordaíonn an Chúirt a mhalairt agus tá sé riachtanach go bhfuil an t-iarratas san fhoirm cheart. Éilíonn Ordú 58 riail 15 go dtugtar iarratais ar fad ar chead achomharc a dhéanamh don Chúirt ag an lóisteáil san Oifig d’eisiúint fógra san Fhoirm Ui. 1. Ba chóir an fhoirm a chomhlánú ar pháipéar A4, cumhdaithe go slán ar chlé. Tá an fhoirm seo ar fáil d’íoslódáil ó www.courts.ie i bhformáid leictreonach.

(b) Mar a éilitear in alt 5 d’Fhoirm Ui. 1, ní mór don iarratas leagaint amach go gonta na cúiseanna i ndlí:

• i gcás achomharc ón Chúirt Achomhairc (faoi Airteagal 34.5.3° den Bhunreacht), cén fáth a bhaineann an cinneadh atá á iarraidh a bheith achomharctha le hábhair de thábhacht phoiblí agus/nó cén fáth i leasanna ceartais atá sé riachtanach go bhfuil achomharc don Chúirt ann agus

• i gcás achomhairc ón Ard-chúirt (faoi Airteagal 34.5.4° den Bhunreacht), cén fáth a bhaineann an cinneadh atá á iarraidh a bheith achomharctha le hábhair de thábhacht phoiblí ginearálta agus/nó cén fáth i leasanna ceartais atá sé riachtanach go bhfuil achomharc don Chúirt ann agus cén fáth a bhfuil cúinsí eisceachtúla ann a bharántaíonn achomharc díreach don Chúirt.

Go háirithe, ní mór don eolas atá éilithe ag Altanna 5 agus 6 d’Fhoirm 1 a bheith soláthartha ach tá an Chúirt ag dúil le coimreacht agus soiléireacht i dtaca leis seo.

(c) Má dhéanann iarratasóir ar chead achomharc a dhéanamh na rudaí seo a leanas:

(i) iarrann siad ar an gCúirt imeacht ó cheann amháin dá gcinntí féin;

(ii) iarann siad ar dhearbhú go bhfuil foráil ar neamhréir le nó aimhréireach don Bhunreacht agus/nó neamhréititheach leis an gCoinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine;

(iii) iarrann siad ar thagairt don Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh;

ba chóir é seo a bheith luaite go soiléir san iarratas agus ní mór sonraí iomlána a thabhairt (mar a éilítear in Alt 8 den Fhoirm).

(d) De ghnáth níor cheart d’fhorais achomhairc dul thar 2 leathanach de mhéid A4 (ag úsáid clómhéid 12 Times New Roman nó cosúil, le spásáil línte 1.5 agus imill de 2.5 cm ag barr, bun agus gach taobh) ag cuimhniú go mbeidh breithiúna(i)s na cúirte(anna) thíos ar fáil don Chúirt.

(e)  Ba cheart don iarratas do chead achomharc a dhéanamh forghairm neodrach den bhreithiúnas ar a ndearadh an achomharc agus na tagairtí a chuimsiú aon tuarascáil dlí den chinneadh sa chúirt thíos san áireamh (mar a éilítear in Alt 7 d’Fhoirm Ui. 1).

(f) Ba cheart iarratas ar chead achomharc a dhéanamh a bheith sínithe ag dlíodóir an achomharcóra nó (muna bhfuil an t-iarratasóir ionadaithe go dlíthiúil) an t-iarratasóir.

(g) Forálann Ordú 58, riail 14(1) gur féidir leis an gCláraitheoir diultú an fógra achomhairc nó doiciméad eile a eisiúint nach gcloíonn le riachtanais an Ordaithe sin nó riachtanais aon treoir chleachtais reachtúil a fheidhmíonn don iarratas nó achomharc i gceist.

Is féidir leis seo, mar shampla, teacht chun cinn nuair: a dhealraíonn na forais a bheith iomarcach i bhfad gan mhíniú cuí; nuair a theipeann ar an iarratas na cúiseanna bainteacha luaite in alt (b) thuas a aithint; níl an t-iarratas inléite nó nuair nach bhfuil sé táirgthe san fhoirm riachtanach.

Is féidir le páirtí éagóirithe diúltú den chineál sin iarratas a dhéanamh laistigh de 14 lá den diúltú trí réamhordú don Chúirt eisiúint an fhógra achomhairc nó doiciméad eile a údarú (Ordú 58, riail 14(2)).

(h) Éilíonn Ordú 58 riail 16(1) go bhfuil an t-iarratas comhdaithe san Oifig laistigh de 28 lá ó fhoirbhiú an ordaithe ar a ndearnadh achomharc.

(i) Ba cheart cóip leictreonach a tharchur don Chúirt ar an lá comhdaithe ag an seoladh ríomhphoist seo a leanas: supremecourtapps@courts.ie

(j) Ba cheart cóip fhianaithe den ordú óna ndearadh an t-achomharc a bheith comhdaithe leis an iarratas (mar a éilítear ag Ordú 58, riail 16(1)). Nuair a thugtar breithiúnas scríofa, ba cheart cóip fhia naithe de faofa ag an gcúirt thíos a bheith lósiteáilte leis an bhfógra achomhairc nó, muna bhfuil sé ar fáil ansin, a bheith lóisteáilte go gasta tar éis dó a bheith ar fáil (mar a éilítear ag Ordú 58, riail 16(3)).

(2) Seirbhís

(a) Ní mór cóip den iarratas a bheith seirbheáilte ar pháirtithe ar fad atá teagmhaithe go díreach ag an iarratas ar chead achomharc a dhéanamh nó achomharc laistigh de 7 lá i ndiaidh don iarratas a bheith lóisteáilte (mar a éilítear ag Ordú 58 riail 17(1)).

(b) Ní mór deimhniú seirbheála (ag tabhairt ainm iomlán agus seoladh an/na fhreagróra(í) nó an dlíodóra don(na) fhreagróir(í) a bheith comhdaithe leis na Páipéir Breise aitheanta in alt 8 thíos. Ní mór don teastas a bheith sna téarmaí seo a leanas " Deimhním go raibh an _________ seirbheáilte ar ________ ar an ___ lá de 201__ tríd an mhodh seo a leanas_______ sínithe______"

(c) I gcásanna díospóide d’fhéadfadh leis an gCúirt seirbhís a bheith cruthaithe le mionscríbhinn seirbhíse ag comhlíonadh riachtanais Ordaithe 58 riail 5(3).

4. Síneadh Ama

(a) Nuair nach bhfuil achomharcóir ábalta iarratas ar chead achomharc a dhéanamh a chomhdú laistigh de theorainn ama, ní mór iarratas ar shíneadh ama a dhéanamh sa chuid chuí d’Fhoirm 1.

(b) Ba cheart tuairimí an fhreagróra ar an síneadh ama a lorg agus, más féidir, ba cheart na tuairimí sin a chur in iúl leis an iarratas ar chead.

5. Fógra an Fhreagróra

(a) Ní mór do gach freagróir, laistigh de 14 lá i ndiaidh sheirbhís an iarratais, comhdú san Oifig agus fógra an fhreagróra a sheirbheáil i bhFoirm Ui. 2 (mar a éilítear ag Ordú 58, riail 18(1)). Tá an fhoirm ar fáil d’íoslódáil ó www.courts.ie i bhformáid leictreonach.

(b) Mar a éilítear in Alt 4 d’Fhoirm Ui. 2, má tá an t-iarratas ar chead achomharc a dhéanamh á chonspóid, ba cheart don fhreagróir leagaint amach go gonta agus mar is cuí ag braith ar fhorais iarratais an iarratasóra ar chead achomharc a dhéanamh, na cúiseanna cén fáth:

• i gcás iarratais ar chead achomharc a dhéanamh ón Chúirt Achomhairc (faoi Airteagal 34.5.3° den Bhunreacht)-

(i) ní bhaineann an cinneadh lena bhfuil cead á iarraidh achomharc a dhéanamh le hábhair de thábhacht poiblí ginearálta

(ii) níl sé, i leasanna ceartais, riachtanach go bhfuil achomarc don Chúirt ann

• i gcás iarratais ar chead achomharc a dhéanamh ón Ard-chúirt (faoi Airteagal 34.5.4° den Bhunreacht)-

(i) ní bhaineann an cinneadh lena bhfuil cead á iarraidh achomharc a dhéanamh le hábhair de thábhacht poiblí ginearálta

(ii) níl sé, i leasanna ceartais, riachtanach go bhfuil achomarc don Chúirt ann

agus níl cúinsí eisceachtúla ar bith ann a bharántaíonn achomharc díreach don Chúirt.

(c) Mar a éilítear in alt 2 d’Fhoirm Ui. 2, má tá an freagróir ag cur i gcoinne síneadh ama atá á iarraidh ag an iarratasóir ní mór don fhreagróir na cúiseanna a leagaint amach cén fáth ar cheart diúltú don iarratas.

(d) Ba cheart cóip leictreonach a thraschur don Chúirt ar an lá comhdaithe ag an seoladh ríomhphoist seo a leanas supremecourtapps@courts.ie.

(e) Ní mór deimhniú seirbheála den fhógra (ag tabhairt ainm iomlán agus seoladh an/na duine(daoine) seirbheáilte agus ceithre chóip laistigh de 7 lá ón tseirbhís deireanach. Ní mór don dei mhniú a bheith san fhoirm leagtha amach in alt 3 (2) (b).

(f) Mar a fhoráltar in Ordú 58, riail 18(4), ach amháin má ordaíonn an Chúirt a mhalairt, ní bhfaighidh freagróir nach gcomhdaíonn fógra faoin riail sin aon chumarsáid eile ón Oifig maidir leis an achomharc.

6. Sriantachtaí neamhainmníochta agus tuairiscithe

In iarratas ar bith a bhaineann le leanaí ba cheart do, na páirtithe, chomh maith le teideal an cháis atá le húsáid,  meabhrú cé acu an mbeadh sé oiriúnach don Chúirt ordú a dhéanamh ag teorannú foilsiú nó tuarisciú. Ba cheart do na pártithe cur in iúl i gcónaí don Oifig má rinneadh ordú den chineál sin ag cúirt. Ba cheart aon iarratas ar ordú den chineál sin a bheith déanta ag an gCúirt agus agóidí ar bith in aghaidh déanamh ordú den chineál sin a dhéanamh i bhfoirm scríofa don Chláraitheoir, chomh luath agus is féidir i ndiaidh chomhdú iarratais ar chead, i ngach cás ag leagaint amach an bhunús dlíthiúil ar a bhfuil orduithe den chineál sin á lorg nó á chonspóid.

7. Foilsiú

(a) Beidh an t-iarratas ar chead agus fógra an fhreagróra foilsithe ar www.courts.ie nuair atá an t-iarratas cinnte ag an gCúirt.

(b) Níor cheart don iarratas nó fógra aon eolas a chuimsiú ar a bhfuil foilsiú de toirmiscthe ag aon achtachán nó riail dlí nó ordú cúirte.

(c) Má chuimsíonn an t-iarratas nó  an fógra eolas den chineáil sin ní mór don pháirtí cuí leagan eagartha de dhoiciméad an pháirtí sin i bhformáid leictreonach, ónar cheart d’eolas ar fad den chineál sin a bheith scriosta. Ba cheart an leagan seo a sheoladh trí ríomhphost chuig: supremecourtapps@courts.ie.

(d) Tá freagracht ar na páirtithe cinntiú nach gcuimsíonn caipéiseacht ábhair scannallach, maslach nó cráiteach.

8. Páipéir bhreise

(a) Ní mór don iarratasóir na páipéir bhreise seo a leanas a chomhdú d’úsáid ag an gCúirt laistigh de 7 lá i ndiaidh chomhdú an iarratais:

(i) ceithre chóip den iarratas;

(ii) ceithre chóip d’fhógra an fhreagróra má tá sé comhdaithe agus seirbheáilte;

(iii) ceithre chóip den ordú atá á achomharc;

(iv) ceithre chóip de bhreithiúnas faofa na cúirte thíos;

(v) ceithre chóip den/na ordú(uithe) de na cúirteanna eile ar fad thíos;

(vi) ceithre chóip den/na breithiúna(i)s faofa de na cúirteanna thíos;

(vii) ceithre chóip den deimhniú seirbheála an iarratais ar chead ar freagróirí ar fad seirbheáilte;

(b) Ní mór do na cóipeanna seo a bheith inléite go héasca i méid phaipéir A4 ag úsáid chlómhéid 12 agus spásáil línte 1.5 agus cumhdaithe i gceart in imleabhar amháin nó níos mó. Ní mór do na himleabhair a bheith uimhrithe 1 go 4, lipéadaithe agus innéacsaithe i gceart.

(c) Níl aon pháipéir eile de dhíth agus ní ghlacfar le doiciméid seachas iad atá liostáilte thuas ach amháin nuair a iarrann an Chúirt orthu. Ní ghlacfar le doiciméid nach bhfuil inléite go soiléir nó nach bhfuil sa stíl nó foirm riachtanach.

(d) Nuair nach bhfuil na páipéir riachtanacha comhdaithe laistigh de 8 seachtaini ndiaidh chomhdú an iarratais agus nach dtugtar aon chúis mhaith don mhoill, is féidir leis an gCláraitheoir an t-iarratas a thraschur don Chúirt gan na páipéir tionlacain riachtanach do threoracha nó orduithe den chineál sin mar a dhealraíonn a bheith oiriúnach don Chúirt.

9. Breithniúchán

(a) Nuair a rinne an Chúirt breithniú ar na doiciméid comhdaithe is féidir léi ansin:

(i) ordú go gcomhdaítear aighneachtaí scríofa ar an iarratas ar chead;

(ii) cead a dhiúltú;

(iii) cead a dheonú ar fhorais ar fad nó forais sonraithe;

(iv) éisteacht bhéil a stiúradhl e nó gan chomhdú aighneachtaí scríofa;

(v) cuireadh a thabhairt do na páirtithe aighneachtaí scríofa a chomhdú maidir le ceadú cead ar théarmaí cé acu do chostais nó eile.

(b) Tugann an Chúirt cúiseanna comair as diúltiú don chead achomharc a dhéanamh (féach alt 7(15) Acht na gCúirteanna (Forálacha fíorlíontacha) 1961,
a cuireadh isteach le alt 44 den Acht um an gCúirt Achomhairc 2014).

(c) Beidh cinneadh na Cúirte den iarratas foilsithe ar www.courts.ie.

10. Cead diúltaithe

Má shocraíonn an Chúirt gur cheart cead a dhiúltú, cuirtear in iúl do na páirtithe go bhfuil an t-iarratas diúltaithe agus seoltar cóip den ordú séalaithe ag an gCláraitheoir a dheimhníonn cinneadh na Cúirte.

11. Cead tabhartha glan amach

Má shocraíonn an Chúirt gur ceart machnamh a dhéanamh ar achomharc gan imeachtaí breise, tugann sí cead glan amach agus seoltar cóip den ordú séalaithe ag an gCláraitheoir chuig na páirtithe a dheimhníonn cinneadh na Cúirte.

12. Cead tabhartha ar choinníollacha

Má tá an chúirt ag machnamh ar chead a thabhairt achomharc a dhéanamh ar choinníollacha:

(a) beartaíonn an chúirt na coinníollacha agus tá an ceart ag na páirtithe aighneachtaí a dhéanamh ar na coinníollacha beartaithe laistigh de 14 lá de dháta thogra na cúirte;

(b) tabharfaidh an chúirt breith ansin ar cé acu cead a thabhairt (gan choinníoll nó ar choinníollacha);

(c) is féidir le hachomharchóir ionchasach a tugtar cead dó/dí achomharc a dhéanamh faoi réir choinníollacha nach bhfuil sé/sí toilteanach a ghlacadh leo diúltú an t-achomharc a dhéanamh;

(d) nuair in iarrratas arc head achomharc a dhéanamh ón Ard-Chúirt faoi Airteagal 34.5.4° den Bhunreacht, diúltaíonn achomharcóir ionchasach du lar aghaidh ar bhonn na coinníollacha beartaithe ag an gCúirt, ina ionad sin is féidir leis an achomharcóir achomharc a dhéanamh don Chúirt Achomhairc faoi réir fhorálacha dlí ar bith ag rialú nó ag teorannú teidlíocht an pháirtí sin achomharc den chinéal sin a dhéanamh.

13. Iarratas tarchurtha d’éisteacht ó bhéal

(a) I gcásanna nuair a éilítear argóint breise, traschuirtear iarratas ar chead amhomharc d’éisteacht ó bhéal.

(b) Nuair a thraschuirtear iarratas d’éisteacht ó bhéal, cuirtear dáta na héisteachta in iúl don achomharcóir agus freagróirí ar fad a chomhdaigh fógra faoi Ordú 58, riail 18(1). D’fhéadfadh le páirtithe a bheith éisteachta roimh an Chúirt ag abhchóide, ag dlíodóir, nó go pearsanta. Má thugtar mionnteagasc do na habhchóide dlíodóirí ba cheart do na dlíodóirí cinntiú go gcuirtear a n-ainmneacha in iúl don Chláraitheoir.

(c) Seoltar cóip den ordú séalaithe ag an gCláraitheoir do na páirtithe ar fad a dhéanann taifead de chinneadh na Cúirte.

14. Idiragairtí in iarratais ar chead achomharc a dhéanamh

Is féidir le duine ar bith atá ag iarraidh idiragairt in iarratas ar chead scríobh chuig an Cláraitheoir ag leagaint amach an bunús don idirghabháil beartaithe agus ba cheart don chomhfhreagras a bheith cóipthe don achomharcóir agus aon páirtí eile don iarratas. Má tugtar cead achomharc a dhéanamh, ní mór iarratas foirmiúil a dhéanamh má tá an t-idiragraí ag iarraidh idiragairt san achomharc. Féach Ordú 58, rialacha 3(1) agus 3(2) chomh maith.

15. Costais

(a) Nuair a chinntear iarratas neamhrathúil ar chead achomharc a dhéanamh gan éisteacht ó bhéal, d’féadfadh costais a bheith dáfa ag an gCúirt ar iarratas a bheith déanta trí litir seolta chuig an Cláraitheoir.

(b) Nuair a thraschuirtear iarratas ar chead achomharc a dhéanamh d’éisteacht ó bhéal agus díbhtear é, ní mór don fhreagróir iarratas a dhéanamh ar chostais ag deireadh na héisteachta. Ní dhéanfar aon ordú ar chostais muna dhéantar iarratas ag an am sin.

(c) Nuair a thugtar cead achomharc a dhéanamh, éiríonn costais an iarratais ar chead a bheith marcho stais san achomharc.

(d) De ghnáth dámhtar na costais réasúnacha ar agóid a dhéanamh i gcoinne iarratas neamhrathúil ar chead achomharc a dhéanamh don fhreagróir, faoi réir discréid an Chúirt. Má thugtar cead achomharc a dhéanamh, éiríonn na costais fhógra an fhreagróra a bheith mar chostais san achomharc.

16. Iarratais Idirbhreitheacha

Mar a fhoráltar in Ordú 58 riail 27(5) ní féidir aon iarratas a dhéanamh ar fhaoiseamh idirbhreitheach (aon faoiseamh trí bhac nó urrús do chostais) roimh cinneadh an iarratais ar chead.

17. Ag comhdú fógra rúin leanúna

Nuair a thugann an Chúirt cead achomharc a dhéanamh, seasóidh an chuid sin den fhógra achomhairc ag cuimsiú na forais ar a tugadh cead (agus ag eisiamh forais achomhairc ar bith ar a diúltaíodh cead achomharc a dhéanamh) mar an Fógra achomhairc agus tá na forais achomhairc teoranta dóibh siúd ar a tugadh cead. Ní mór don achomharcóir, laistigh de 28 lá ó thug an Chúirt cead achomharc a dhéanamh, fógra a chomhdú gur mian leis/leí leanúint leis an achomharc (Foirm Ui. 3). Mar mhalairt air sin, ní mór don achomharcóir fógra rúin scríofa an achomharc a tharraingt siar nó a thréigean.

18. Práinn

(a) I gcásanna práinneacha ag cuimsiú cásanna a bhaineann le saoirse an duine, idirghabháil leighis práinneach nó an gá práinneach chun leas linbh a dhaighniú is féidir iarratas a dhéanamh i bhfoirm scríofa ar dheifir don Chláraitheoir. Ní mór do na páirtithe cuir in iúl don Chláraitheoir nuair a thiteann na himeachtaí faoin Choinbhinsiún ar na Gnéithe Sibhialta um Fhuadach Idirnáisiúnta Leanaí (Coinbhinsiún na Háige) nó Rialúchan na Bruiséile II athbhreithnithe.

(b) Chun deifir a bhaint amach is féidir leis an gCúirt na teorannacha ama  agus na treoracha cleachtais a fheidhmíonn d’iarratais agus achomhairc de ghnáth a chur i leataobh nó a athrú.

(c) D’féadfadh nósanna imeachta cúngaithe agus rialacha speisialta do tháirgeadh doiciméid a bheith feidhmithe le cúinsí gach iarratas agus achomharc a chomhlíonadh

Riaradh Achomhairc

19. Lóisteáil agus seachadadh aighneachtaí scríofa agus forbairt Croíleabhar Achomhairc

Faoi réir treoracha ar bith ar féidir leo a bheith tabhartha ag an éisteacht Treoracha feidhmeoidh na riachtanais seo a leanas:

(a) Lóisteálfaidh an t-achomharcóir laistigh de 2 seachtain de lóisteáil an Fógra Rúin Leanúna a c(h)uid aighneachtaí scríofa leis an gCúirt agus seachadfaigh sé/sí cóip do gach freagróir don achomharc. Ní ba dhéanaí ná 2 seachtain i ndiaidh seachadadh aighneachtaí scríofa an achomharcóra, lóisteálfaidh gach freagróir leis an gCúirt agus seachadfaidh cóip dá aighneachtaí scríofa don achomharcóir. Mar aon le haighneachtaí scríofa a bheith lóisteáilte bac heart cóipeanna leictreonacha i bhformáid Word a thraschur chuig an seoladh ríomhphoist seo a leanas: supremecourtsubs@courts.ie Ní ba dhéanaí ná 1 seachtain i ndiaidh sheachadadh aighneachtaí an fhreagróra, taiscfidh an t-achomharcóir don chúirt agus páirtithe ar bith don achomharc leabhar (an ‘croíleabhar achomhairc") ag cuimsiú:

(i.) An t-ordú atá á achomharc;

(ii.) An breithiúnas faoi achomharc;

(iii.) An Fógra Achomhairc, agus aon Fógra Achomhairc don chúirt ag an freagróir ag eascair ón mbreithiúnas céanna nó ordú lena mbaineann an achomharc;

(iv.) An tIarratas ar Chead;

(v.) Fógra an Fhreagróra ( má comhdaíodh);

(vi.) An tOrdú ag tabhairt cead;

(vii.) An fógra rúin leanúna;

(viii.) Aighneachtaí an achomharcóra/páirtithe tionscnaimh;

(ix.) Aighneachtaí an fhreagróra.

(b) Fágfaidh aon leabhar den chineál sin spás dóthanach le freastal do dhoiciméad e ilear bith dírithe ag an mBreitheamh bainistíochta cáis a bheith forbartha (mar shampla, ráiteas fíorais, liosta saincheisteanna, srl). Beidh doiciméid ar bith den chineál sin a taisctear inléite, lipéadaithe go soiléir, agus pollta do chuimsiú sa chroíleabhar.

20. Formáid agus inneachar aighneachtaí scríofa

(a) Ba cheart d’aighneachtaí scríofa a bheith eagraithe go loighciúil le mírchinn cuí, agus a bheith mar achoimre gonta de na haighneachtaí atá le forbairt ag an éisteacht ó bhéal. Ba cheart dóibh a bheith saor ó ábhair neamhoiriúnach, neamhábhartha nó scannallach.

(b) Ba cheart d’aighneachtaí ar fad teideal agus uimhir thaifid an cáis a bheith orthu, agus ba cheart dóibh léiriú go soiléir cén duine atá siad á chur i  láthair ar a s(h)on, agus ba cheart dóibh déileáil leis an mbreithiúnas atá á achomharc, agus ba cheart dóibh dul i ngleic le húdaráis tábhachtacha agus bainteacha go sonrach ar fad.

(c)  Ba cheart do na haighneachtaí a bheith curtha i láthair san fhormáid seo a leanas:

(i) leathanach de mhéid A4 clóite ar thaobh amháin nó dhá thaobh;

(ii) Clómhéid 12, Times New Roman nó cosúil;

(iii) Spásail línte 1.5;

(iv) Imill de 3.25 cm ag gach taobh agus 2.5 cm ag barr agus bun an leathanaigh;

(v) Ní ba mhó ná 10,000 focal in iomlán (líon focal le nótáil ar an doiciméad aighneachta).

(d)            Ba cheart aighneachtaí an teimpléad seo a leanas a leanúint:

(i) Intreoir (nár cheart dul thar dhá leathanach) ag leagaint amach na cúinsí a d’eascair do na himeachtaí agus ag aithint na cinntí fíorais déanta ag an mbreitheamh trialach, nó nach bhfuil á chonspóid agus, nuair is cuí seasta leo ag an gCúirt Achomhairc;

(ii) Saincheist(eanna);

(iii) Breithiúnas atá á achomharc;

(iv) Aighneachtaí;

(v) Conchlúid ag maíomh na cúiseanna ar a bhfuil an t-achomharc bunaithe, nó curtha ina aghaidh de réir mar is cuí, agus na horduithe iarrtha.

(e) Ba cheart don achomharcóir nó páirtí tionscnaimh croineolaíocht a chuimsiú cé acu mar chuid den intreoir nó in aguigín ar leith (ní fhoirmeoidh an aguisín cuid de na haighneachtaí d’fheidhm an teorann focail leagtha amach ag alt (c)(v) thuas). Ba cheart don fhreagróir maíomh má tá an croineolaíocht comhaontaithe. Nuair nach bhfuil sé comhaontaithe, ba cheart don fhreagróir a c(h)roineolaíocht féin a tháirgeadh ag aithint go soiléir na pointí difríochta. Cuirtear i gcuimhne do pháirtithe nach bhfuil siad i dteideal achamharc ar chinntí fíorais déanta ag an mbreitheamh trialach agus/nó a seasadh leo ag an gCúirt Achomhairc, seachas nuair a cheadaítear dóibh trí fhoras nó fhorais ar a tugadh cead. I gcásanna den chineál sin ba cheart do pháirtithe tráchta a dhéanamh ar an mbunús i ndlí ar a bhfuil forais den chineál sin á chonspóid.

(f) Traschuirfidh gach páirtí d’achomharc, nuair a chuimsíonn na haighneachtaí scríofa aon eolas a bhfuil a fhoilsiú toirmiscthe ag, nó a sháróidh aon sriantacht cuimsithe in, aon achtachán nó riail dlí nó ordú cúirte, don Oifig leagan eagartha d’aighneachtaí scríofa an pháirtí sin i bhformáid leictreonach, ónar cheart eolas ar fad den chineál sin a scrios. Beidh cóip d’aighneachtaí scríofa lóisteáilt i nó trascchurtha chuig an Oifig nó tugtha isteach don Chúirt maidir le, nó le linn, éisteachta aon achomharc, ar fáil do dhuine ar bith ag iarraidh é sin, ar íocaíocht táille inmhuirir ar bith do chóip den chineál sin. Ní chuirfear aighneachtaí ar fáil roimh thosú éisteacht an achomhairc. Ba cheart d’aon foilsiúchán ag an duine a fhaigheann na haighneachtai meas a bheith acu ar aon toirmeasc i ndlí nó ordú cúirte.

Éisteacht Treoracha

21. De ghnáth reachtálfar Éisteacht Treoracha 6 seachtain i ndiaidh lóisteáil an Fhógra Rúin Leanúna. Ag an éisteacht Treoracha foráiltein Ordú 58, riail 24, ach amháin má lóisteáladh cheana iad nó má ordaíodh a mhalairt ag breitheamh bainistíochta cáis, lóisteálfaidh an t-achomharcóir san Oifig ní ba dhéanai ná ceithre lá roimh an dáta socraithe don éisteacht Treoracha 2 cóip den Chroíleabhar Achomhairc agus aon doiciméad eile san achomharc ar a bhfuil sé beartaithe ag páirtí ar bith tagairt a dhéanamh ag an éisteacht Treoracha.

Ba chóir do na cóipeanna seo a bheith inléite i méid páipéir A4 ag úsáid clómhéid 12 agus spásáil línte 1.5 agus cumhdaithe i gceart in imleabhar amháin nó níos mó. Beidh na himleabhair uimhrithe 1 go 2 lipéadaithe agus innéacsaithe i gceart.

Leabhair na n-Údarás

22. Formáid agus inneachar leabhair na n-údarás

(a) Ba cheart do Leabhair na n-Údarás a bheith curtha i láthair san fhormáid agus seiceamh seo a leanas ach amháin má ordaítear a mhalairt:

(i) Forálacha cuí ar bith ón mBunreacht;

(ii) Forálacha reachtúla cuí ar bith;

(iii) Údaráis Éireannacha leagtha amach in ord croineolaíoch;

(iv) Údaráis idirnáisiúnta ar bith braite orthu, eagraithe de réir dlínse, agus laistigh de dhlínsí den chineál sin, in ord croineolaíoch;

(v) Ábhair ag cuimsiú sleachta ó théacsleabhair, irisí léannta, agus tuarascálacha.

(b) Nuair a tuairiscíodh cás sna tuarascálacha oifigiúla, is é an tuarascáil sin an t-aon tuarascáil den chás ar cheart a bheith cuimsithe i leabhar na n-údaráis. Níor cheart breithiúnas neamhthuairiscithe nó cóip ríomhghinte ar bith a chuimsiú nuair atá breithiúnas tuairiscithe ar fáil.

(c) Nuair atá leabhair na n-údarás dealraitheach a bheith mar níos mó ná dhá leabhair na n-údaráis, ba cheart croíleabhar na n-údarás a fhorbairt agus a lipéadú go soiléir, agus ba cheart dó na húdaráis agus na hábhair sin a chuimsiú a mheastar a bheith lárnach don chás agus dealraitheach a bheith tagartha dóibh is minice le linn na hargóinte ("na croí-údaráis"). Ba cheart do na hábhair agus údaráis atá fágtha a bheith eagraithe agus ordaithe mar a leagtar amach ag alt (a) thuas agus cuimsithe i gcomhaid atá lipéadaithe go soiléir agus uimhrithe go seiceamhach.

(d) Cuirtear i gcuimhne do chleachtóirí go bhfuil sé riachtanach ábhair a bhraithfear orthu i mbunús na n-aighneachtaí scríofa , agus/nó a d’fhéadfadh tagairt a dhéanamh dóibh in argóint ó bhéal amháin. Níl sé riachtanach go mbeadh údaráis ar fad a dhéantar tagairt dóibh amháin in aighneachtaí scríofa cuimsithe i leabhair na n-údarás. Nuair a iarrtar údaráis breise a thabhairt isteach le línn éisteacht achomhairc, ba cheart do thuarascálacha ar bith cloí leis an Treoir seo agus ba cheart dóibh a bheith inléite, lipéadaithe go soiléir agus pollta do chuimsiú i leabhair na n-údarás.

23. Comhaontú de leabhair na n-údarás

Tá na páirtithe don achomharc freagrach as leabhair na n-údarás a chomhaontú. Ní ba dhéanaí ná an dáta do sheachadadh aighneachtaí scríofa an achomharcóra, bac heart don achomharcóir liosta de na húdaráis braite orthu a sheachadadh do na freagróirí agus páirtithe eile ar bith do na hachomhairc. Ní ba dhéanaí ná an dáta do sheachadadh aighneachtaí freagartha, seachadóidh an freagróir agus páirtí ar bith eile don achomharcóir liosta d’údaráis braite orthu le cuimsiú i leabhair na n-údarás.

Tras-scríbhinní

24. 

(a) I gcás ar bith ina bhfuil tagairt suntasach le déanamh do na tras-scríbhinní d’éisteacht ar bith, soláthrófar liosta de thagairtí trasscríbhinne chomh maith le haighneachtaí scríofa na bpáirtithe.

(b) I gcás ar bith nuair a bhí níos mó ná ceithre lá ag éisteacht i gceist leis an gcás faoi achomharc, táirgfidh an t-achomharcóir leabhrán de shleachta tras-scríbhinne ("na croí-tras-scríbhinní") ag cuimsiú roinnteoir a r leith go gach lá dentriailagus na sleachta cuí ó laethanta den chineál sin braite orthu ag gach páirtí, lipéadaithe go soiléir.

(c) Ba cheart do thagairtí tras-scríbhinne a bheith lipéadaiteh go soiléir leis an lá agus ainm an fhinné, agus ba cheart dó léiriú cé acu an bhfuil an fianaise ina phríomhfhianaise, croscheistiú (agus más ea ag cén páirtí) nó athcheistiú, Ba cheart do sleachta tras-scríbhinne ar bith atá iarrtha a bheith tabhartha isteach le linn na héisteachta a bheith lipéadaithe go soiléir agus pollta le cuimsiú a cheadú ag an roinnteoir cuí.

(d) Beidh sé riachtanach sraith iomlán tras-scríbhinní amháin a lóisteáil i bhfoirm clóite ach amháin má ordaíonn an Chúirt a mhalairt.

Doiciméid

25. Ba cheart inneachair leabhair na ndoiciméad a chomhaontú sa dóigh céanna agus ag an am céanna ná leabhar na n-údarás. I gcás ar bith nuair a théann leabhair na ndoiciméad thar leabhar amháin, ba cheart leabhar de na doiciméid, agus na doiciméid sin amháin, atá riachtanach don Chúirt breithniú chun saincheisteanna ar an achomharc a chinneadh  (na "crói-dhoiciméid") a ullmhú agus a lipéadú go soiléir mar sin. Ba cheart do na doiciméid atá fágtha a bheith cuimsithe i gcomhaid lipéadaithe agus innéacsaithe go soiléir. Tá na páirtithe freagrach as inneachar chróileabhar na ndoiciméad agus leabhair eile de dhoiciméid atá fágtha a chomhaontú.

Pléadálacha agus Mionnscríbhinní

26. Táirgfear Leabhar Pléadálacha leis na pléadálacha eagraithe go seicheamhach agus innéacsaithe agus lipéadaithe go soiléir. Nuair a bhí fianaise tabhartha ar aird ag mionnscríbhinn beidh mionnscríbhinní agus foilseáin den chineál sin cuimisthe i leabhar ar leith, nuair atá siad oiriúnach do na saincheisteanna ar an achomharc. Nuair nach féidir le mionnscríbhinní agus foilseáin den chineál sin a bheith cuimsithe i leabhar amháin beidh mionnscríbhinní ar fad cuimsithe i leabhar amháin nó níos mó agus foilseáin cuimsithe i leabhar amháin nó níos mó. I gcás mar sin ba chóir do na mionnscríbhinní agus foilseáin a bheith innéacsaithe go soléir agus lipéadaithe le hainm an teisteora agus an páirtí a mionnaíodh an mionnscríbhinn ar a s(h)on. Ba chóir don innéacs cur síos gonta den doiciméad a chuimsiú chomh maith. Níor cheart mionnscríbhinní agus foilseáin réamhordaithe táirgthe d’fheidhmeanna idirbhreitheacha nó feidhmeanna cosúla eile a bheith cuimsithe sa Leabhar Pléadálacha ach amháin má tá siad oiriúnach do shaincheisteanna a tháinig chun cinn ag an éisteacht as a tháinig an t-ordú faoi achomharc agus atá bainteach leis na saincheisteanna a thagann chun cinn ar an achomharc.

Leabhair achomhairc

27. Inneachar de leabhair achomhairc

(a) Cuimseoidh na leabhair achomhairc:

(i)  Croí-Leabhar Achomhairc ullmhaithe de réir alt 19;

(ii) Leabhar Pléadálacha ullmhaithe de réir alt 26;

(iii) Leabhar nó Leabhair Mionnscríbhinní ullmhaithe de réir alt 26;

(iii) Leabhar nó Leabhair na nÚdarás ullmhaithe de réir altanna 22 agus 23;

(iv) Leabhar Tras-Scríbhinní, ullmhaithe de réir alt 24;

(v) Leabhar nó Leabhair na nDoiciméad ullmhaithe de réir alt 25;

ar choinníoll go bhfuil an t-achomharc ar phointe dlí amháin, is féidir an riachtanas d’ullmhú doiciméíd nó tras-scríbhinní no pléadálacha agus mionnscríbhinní a bheith ligthe ar ceal trí chomhaontú de na páirtithe agus/nó trí ordú na Cúirte nó breitheamh bainistíochta cáis.

(b) Ní mór do dhoiciméid ar fad sna leabhair achomhairc a bheith inléite agus iomlán. Ba chóir aire a thabhairt cinntiú nach bhfuil leathanaigh fágtha ar lár go páirteach nó go hiomlán le linn chóipeáil.

(c) Ba cheart doiciméid atá bainteach leis an achomharc amháin a bheith cuimisthe.

(d) Ní mór foilseáin tabhartha ar aird i bhfianaise ag an trial agus bainteach do na saincheisteanna ar achomharc, mar sh. tuairiscí liachta, léarscáileanna agus grianghraif a bheith cuimsithe sna leabhair achomhairc.

(e) Ba cheart foilseáin bainteach don achomharc ar a rinneadh tagairt dóibh i mionnscríbhinní a bheith innéacsaithe trí thagairt d’inneachar agus ní tri uimhir nó litir thaispeántais amháin.

(f) Ba chóir Leabhair Achomhairc a bheith aitheanta ar an gclúdach agus, nuair is féidir, ar an ndroim maidir le hinneachar ginearálta an leabhair, agus nuair is cuí, uimhir an leabhair.

(g) Ní mór do na páirtithe, agus go háirithe abhchóide nó dlíodóir ag cur argóintí i láthair, go bhfuil siad ag úsáid na lebhair achomhairc céanna ná iad a lóisteáladh leis an gCúirt ag an éisteacht.

(h) Níor cheart ábhair neamhbhainteach nó iomarcach a bheith cuimsithe in aon cheann de na leabhair achomhairc.

28. Lóisteáil de leabhair achomhairc

(a) Faoi réir aon ordú den bhreitheamh bainistíochta cáis lóisteáilfaidh an t-achomharcóir leis an gcúirt an líon riachtanach cóipeanna de leabhair achomhairc laistigh de 12 seachtain ó lóisteáil an Fhógra Rúin Leanúna. Nuair a theipeann ar an achomharcóir é sin a dhéanamh, agus ní dhéantar aon comhaontú an t-am a shíneadh, is féidir le páirtí ar bith eile an líon riachtanach cóipeanna de na leabhair achomhairc a lóisteáil nuair is gá.

(b) Tá an freagróir freagrach as cóip de gach údarás, sliocht tras-scríbhinne agus doiciméad is mian leis an bhfreagróir a bheith cuimsithe sna leabhair achomhairc a sholáthar don achomharcóir. Má theipeann ar an bhfreagróir é sin a dhéanamh ní ba lú ná 2 seachtain ón dháta do loisteáil na leabhair achomhairc is féidir leis an achomharcóir an líon riachtanach leabhair achomhairc a lóisteáil le litir ag deimhniú teip an pháirtí nó páirtithe eile cloí leis na teorannacha ama cuí.

(c) Moltar do na páirtithe áfach, comhoibriú i gcur i láthair leabhair achomhairc, doiciméid a chomhaontú, agus gníomhú go réasúnta in am a shíneadh agus i gcomhoibriú go ginearálta chun éisteacht éifeachtúil den achomharc a éascú atá i leas na páirtithe ar fad.

29. Líon riachtanach leabhair achomhairc

Faoi réir aon ordú ag an mbreitheamh bainistíochta cáis beidh an líon riachtanach cóipeanna de leabhair achomhairc mar seo a leanas;

(i) I gcás le héisteacht ag cúirt de thriúr, sé cinn

(ii) I gcás le héisteacht ag cúirt de chúigear, ocht gcinn

(iii) I gcás le héisteacht ag cúirt de sheachtar, deich gcinn.

30. Deimhniú ullmhachta

De réir fhorálacha Ordú 58 riail 26(1) beidh an Deimhniú ullmhachta san fhoirm nasc-ghafa leis an treoir chleachtais seo.

Neamh-chomhlíonadh

31. D’fhéadfadh ceann amháin nó níos mó de na torthaí seo a leanas t eacht as neamh-chomhlíonadh le riachtanas an treoir chleachtais seo-

(a)  Nuair a bhaineann neamh-chomhlíonadh den chineál sin le teip cloí le riachtanais an treoir chleachtais seo maidir le doiciméad nó leabhar achomhairc, is féidir leis an gCláraitheoir an doiciméad, nó leabhar achomhairc a dhiultú,

(b)  I gcás ar bith, is féidir leis an gCúirt Uachtarach nó Breitheamh bainistíochta cáis ordú den chineál sin a dhéanamh mar a mheasann an Chúirt nó an Breitheamh a bheith oiriúnach, ag cuimsiú:

(i) ag tabhairt neamhaird ar, ag dícheadú, ag caitheamh amach aighneachtaí cé acu go hiomlán nó go páirteach;

(ii) ag cur neamh-chomhlíonadh den chineál sin san áireamh in aon ordú ar chostais a dhéanamh, ag cuimsiú ag déanamh orduithe ar leith do chostais maidir le haighneachtaí agus fritháirimh maidir le costais;

(iii) Ag déanamh ordú de réir alt 7(8) d’Acht na gCúirteanna (Forálacha Forlíontacha) 1961 (a cuireadh isteach le alt 44 den Acht um an gCúirt Achomhairc 2014) ar theip chomhlíonaadh, ag cuimsiú ordú ag díbhe an t-achomharc nó ag caitheamh amach an Fógra Achomhairc agus orduithe iarmhartacha ar chostais.

Tosú agus cúlghairm treoir chleachtais roimhe seo

32.

(a) Tiocfaidh an treoir chleachtais seo i bhfeidhm ar an 29ú lá de Dheireadh Fomhair 2014.

(b) Leanfaidh an treoir chleachtais den 19ú Nollaig 2008 feidhmiú d’achomhairc tosaithe (.i. nuair a seirbheáladh fógra achomhairc ar cheann amháin nó níos mó de na páirtithe teagmhaithe go díreach ag an achomharc) roimh 28ú Deireadh Fomhair 2014.

(c) Ach amháin mar a fhoráiltear, tá an treoir den 19ú Nollaig 2007 cúlghairthe leis seo.

Susan Denham
An Príomh-Bhreitheamh
29ú Deireadh Fómhair 2014

 

_______________________
Iarscríbhinn

Statement by Clarke J. in respect of matters arising from the implementation of the new Supreme Court rules and statutory practice direction