Baile
As BéarlaAs Gaeilge
Cuardaigh le haghaidh Cliceáil chun Cuardach a dhéanamh
Ard-Chuardach
Leagan Inphriontáilte
Na Ranna go LéirTreoracha CleachtaisRialacha Cúirte Téarmaí & Suíonna
Dialann Dlí Oifigí & LéarscáileannaBreithiúnais & Cinntí

Deonuithe agus uachtanna

Deonuithe

Cáipéis atá i gceist le deonú ionadaíochta a dheonaíonn an Ard-Chúirt faoi shéalú a thugann údarás do dhuine (nó do dhaoine) a ainmnítear chun déileáil le heastát duine mhairbh.

Is iad na trí shaghas is coitianta de dheonuithe ionadaíochta:

1. Deonú probháide.

Nuair a fhaigheann duine bás agus má fhágann siad uacht bhailí a cheapann seiceadóir, eisítear deonú probháide don seiceadóir. Déileálann an seiceadóir le sócmhainní an duine, i gcomhréir le téarmaí na huachta. Deirtear go bhfuair an marbh bás tiomnach.

2. Deonú litreacha riaracháin.

Nuair a fhaigheann duine bás gan uacht bhailí bheith déanta acu, deirtear go bhfuair siad bás díthiomnach. Eisítear deonú litreacha riaracháin don duine nó do na daoine a bhí mar neasghaol tráth dháta an bháis. Deimhnítear an neasghaol ag an Acht Comharbais, 1965.

3. Deonú litreacha riaracháin maille le huacht.

Nuair a fhaigheann duine bás agus uacht bhailí arna fágáil acu agus má dhéanann duine eile seachas an seiceadóir iarratas, eisítear deonú litreacha riaracháin maille le huacht don duine ag a bhfuil teidlíocht de réir an dlí.

Nuair a eisítear an deonú don iarratasóir, tugtar an t-ionadaí dlíthiúil pearsanta air nó uirthi.

An mbíonn gá leis an deonú i gcónaí?

Ní bhíonn gá leis:

  1. Má fhaigheann duine bás agus suimeanna beaga airgid fágtha acu i mbanc, i gcumann foirgníochta etc faoina n-ainm féin, féadfaidh an institiúid airgeadais sin a chomhaontú chun na cistí a scaoileadh gan gá bheith ann le deonú.  Is é críochnaitheach do chinneadh na hinstitiúide airgeadais.

  2. Má fhaigheann duine bás agus sócmhainní a fhágáil a bhí á gcoimeád aige/aici le duine nó le daoine eile, cuirfear na sócmhainní sin, mar riail ghinearálta, le réadmhaoin aonair an mharthanóra/na marthanóirí ar bhás an mhairbh. I gcásanna amhrais, ní thugtar aird ar a raibh beartaithe ag an marbh an tráth a cruthaíodh an comhchuntas.

  3. Má fhaigheann duine bás agus gan aon sócmhainní a fhágáil, is gnách nach mbíonn aon ghá chun deonú a bhaint. Sa chás go mbíonn gá le deonú faoi na cúinsí sin, áfach, ní mór duit teagmháil a dhéanamh leis an Oifigeach Probháide sula ndéanann tú an t-iarratas sin.

Conas deonú a fháil.

Féadtar iarratas a dhéanamh ar dheonú ionadaíochta leis an Oifig Probháide nó leis an gClárlann Phrobháide Cheantair sa chás go raibh áit chónaithe sheasta ag an marbh tráth a b(h)áis.

Féadtar an t-iarratas a dhéanamh trí bhualadh isteach tú féin nó trí aturnae.

Cuimsítear ar láithreán gréasáin Dhlí-Chumann na hÉireann áis chuardaigh chun aturnae a aimsiú.

Féadtar iarratais aturnae le hOifig Probháide Bhaile Átha Cliath a dhéanamh trí bhualadh isteach chucu nó sa phost.

I dtromlach na gcásanna, ordaíonn an seiceadóir nó neasghaol an mhairbh chun an t-eastát a dháileadh agus iarratas a dhéanamh ar dheonú ionadaíochta. I roinnt cásanna, áfach, déanann an seiceadóir nó an neasghaol iarratas ar dheonú ionadaíochta gan aturnae a ordú.

Má tá tú ag smaoineamh ar iarratas a dhéanamh mar iarratasóir pearsanta chuig Oifig Probháide Bhaile Átha Cliath, féach an mhír iarratais phearsanta.

Má bheartaíonn tú iarratas a dhéanamh mar iarratasóir pearsanta chuig ceann de na Clárlanna Probháide Ceantair, déan teagmháil leis an gclárlann maidir lena nós imeachta mar gheall go bhféadfadh go mbeadh éagsúlachtaí réigiúnacha ann.

Nóta: Trí iarratas a dhéanamh ar phrobháid tú féin, tá amhlaidh á dhéanamh agat gan sochar comhairle dlí. Ní mór duit bheith muiníneach sa chumas atá agat chun taighde a dhéanamh ar na freagrachtaí ábhartha dlíthiúla uile agus tabhairt fúthu. Má theipeann ort do chuid dualgais dhlíthiúla a chomhlíonadh, d’fhéadfaí pionóis agus/nó imeachtaí dlíthiúla a ghearradh ort.

Uachtanna

Ceadú uachta lena gcruthú.

Féadfaidh breitheamh uacht a chruthú i ‘bhfoirm shollúnta’ (tar éis imeachtaí cúirte chun a bailíocht a dheimhniú), nó ‘i bhfoirm choitianta’ ag an Oifigeach Probháide ar chomhdú cáipéisí san Oifig Probháide.

Féadfaidh Oifigeach Probháide probháid uachta a dhiúltú sa chás gurb ann d’fhianaise nár tugadh faoi i gcomhréir leis na ceanglais reachtúla.

Faoi Ordú 79, Riail 4 de Rialacha na nUaschúirteanna, ní cheadóidh an tOifigeach Probháide eisiúint probháide nó riaracháin go dtí gur tugadh freagra ar gach fiosrúchán, a mheasann sé/sí gur gá a dhéanamh agus go dtí go bhfuil sé/sí sásta leis na freagraí siúd. Tá an tOifigeach Probháide, ina ainneoin sin, lena fheabhas d’áis a sholáthar chun deonuithe probháide nó riaracháin a fháil agus is comhsheasmhach leis an aird chuí ar chosc ar earráid nó ar chalaois.

Ullmhú uachtanna.

Cé nach bhfuil ag an Oifig Probháide aon sainchúram maidir le huachtanna a dhéanamh, comhaontaíodh na gnéithe a leanas d'fhódóireacht maidir leis an gcéanna amhail bheith ina ndea-chleachtas ag an Oifig Probháide agus ag Dlí-Chumann na hÉireann.

Ba cheart uachtanna a ullmhaíodh ar bhileoga singil agus ar a scríobhtar ar thaobh amháin, a cheangal de réir an mhodha thraidisiúnta. Áirítear leo seo:

• ribín nó téip.
• stáplaí atá clúdaithe ag ábhair throma ghreamaitheacha.
• súilíní práis.

Ba cheart uimhir a lua ar gach leathanach ar a bhfuil ábhar scríofa ar an mbealach a leanas:

I gcás uachta ina bhfuil 10 mbileog ar ar scríobhadh ar thaobh amháin de gach bileog, ba cheart uimhir bheith luaite ar gach leathanach - leathanach 1 de 10, leathanach 2 de 10, agus mar sin de.

Is amhail a leanas a scríobhfaí an clásal molta fianaithe:

‘Arna shíniú agus aithint ag an tiomnóir a ainmnítear thuas amhail a (h)uacht agus dá (h) uacht deiridh inár láthair agus an bheirt againn i láthair ag an tráth céanna, a d’fhorordaíomar, ina láthair ar iarraidh dó/di agus i láthair a chéile ár n-ainmneacha a fhormhuiniú, anseo, mar fhinnéithe gur clódh an uacht seo ar thaobh tosaigh amháin na ndeich mbileog páipéir A4 roimhe seo’.

‘Arna shíniú ag an tiomnóir inár láthair agus arna shíniú ag an mbeirt againn i láthair an tiomnóra gur clódh an uacht seo ar thaobh tosaigh amháin na ndeich mbileog páipéir A4 roimhe seo’.