Baile
As BéarlaAs Gaeilge
Cuardaigh le haghaidh Cliceáil chun Cuardach a dhéanamh
Ard-Chuardach
Leagan Inphriontáilte
Na Ranna go LéirTreoracha CleachtaisRialacha Cúirte Téarmaí & Suíonna
Dialann Dlí Oifigí & LéarscáileannaBreithiúnais

Réamhrá

Tá fréamhacha chóras cúirteanna na hÉireann i mBunreacht 1922 a achtaíodh nuair a bunaíodh Saorstát Éireann. Rinne an Bunreacht sin foráil i gcomhair bhunú cúirteanna nua chun teacht i gcomharba orthu siúd a bhí ann faoi riarachán na Breataine. Bunaíodh cúirteanna nua i 1924 faoin Acht Cúirteanna Breithiúnais, 1924 a chruthaigh bunús dlíthiúil i gcomhair córas Cúirteanna.

Bunaíodh na cúirteanna atá ann anois faoi Acht na gCúirteanna (Bunú agus Comhdhéanamh) 1961 faoi Alt 34 den Bhunreacht a nglac muintir na hÉireann leis i 1937.

Pléann Ailt 34 go dtí 37 den Bhunreacht riarachán ceartais go ginearálta. Deireann Alt 34.1 'Is i gcúirteanna a bhunaítear le dlí a riarfar ceart'. Leagann an Bunreacht síos struchtúr chóras na gcúirteanna atá comhdhéanta de chúirt achomhairc dheiridh, an Chúirt Uachtarach, agus cúirteanna céadchéime, lena n-áirítear Ard-Chúirt ag a bhfuil dlínse iomlán i ngach ábhar coiriúil agus sibhialta agus cúirteanna le dlínse teoranta, an Chúirt Chuarda agus an Chúirt Dúiche arna n-eagrú ar bhunús réigiúnach.

Cairt um Struchtúr na gCúirteanna.pdf 

Tá na breithiúna go hiomlán neamhspleách agus a bhfeidhmeanna á gcur i gcrích acu, agus nuair a cheaptar iad tógann siad an mionn atá leagtha síos in Alt 34.5.1 mar seo a leanas -

"I láthair Dia na nUilechumhacht táimse, á ghealladh agus á dhearbhú go sollúnta agus go fírinneach go gcomhlíonfad go cuí agus go dílis, chomh maith agus is eol agus is cumas dom, oifig an Phríomh-Bhreithimh (nó de réir mar a oireas) gan eagla gan claonadh, gan bá gan drochaigne chun duine ar bith, agus go gcumhdód Bunreacht agus dlíthe Éireann. Dia do mo stiúradh agus do mo chumhdach."

Maidir le trialacha choiriúla, deireann Alt 38 'Ní cead aon duine a thriail in aon chúis choiriúil ach mar is cuí de réir dlí'. Déantar mionchionta a thriail i gcúirteanna le dlínse achomair ach ní féidir duine atá cúisithe i leith cion níos tromchúisí a thriail ach amháin os comhair giúiré. Déanann an Bunreacht foráil freisin i gcomhair bhunú Chúirteanna Faoi Leith chun riaradh éifeachtach cheartais a chinntiú áit nach mbeadh ar chumas na ngnáthchúirteanna é seo a dhéanamh. Tá fáilte roimh an bpobal dul isteach i ngach cúirt seachas iad siúd a bhfuil an comhartha 'in camera' orthu, rud a chiallaíonn nach bhfuil an cás oscailte don phobal go ginearálta.